اما و اگرها برای توافق سیاسی تا دهم اسفند ماه/ تحریم‌های جدید آمریکا به خط شدند/ خط و نشان جدید برای شکست مذاکرات

به گزارش «سراج24» بار دیگر توافق ایران و 1+5 به اما و اگرها کشیده شده است و احتمال توافق تا دهم اسفندماه همان قدری است که عدم احتمال توافق.

تا کنون مذاکرات ایران و 1+5 چند بار تمدید شده است. اولین بار در سوم آذرماه سال 92، خبر توافق موقت ایران و 1+5 تحت عنوان برنامه اقدام مشترک در رسانه‌های جهان منتشر شد. براساس این توافق، دو طرف بایستی ظرف مدت 6 ماه به توافقی جامع دست می‌یافتند که البته در صورت عدم توافق، این زمان می توانست تمدید شود. با این حال پیچیدگی موضوع و اختلافات گسترده طرفین منجر به تمدید شش ماهه این توافق شد. پس از گذشت شش ماه دوم برای توافق جامع و عدم دستیابی به توافقی کلی، در نوامبر 2014، ایران 1+5 با توجه به اختلافاتن اساسی به ناچار با تمدید 7 ماهه مذاکرات موافقت کردند.

 ایران و گروه 1+5 روز 24 آذر توافق کردند تا ماه مارس (10 اسفند) درباره اصول سیاسی یک توافق نهایی تفاهم کنند و سپس مهلت باقی مانده تا ژوئن 2014 (تیر 1394) را صرف نهایی کردن جزئیات این توافق کلی نمایند.

اما آنگونه که ایران هسته ای گزارش داده است، برخی منابع در تهران می گویند احتمال دارد توافق سیاسی میان ایران و 1+5 تا روز 10 اسفند حاصل نشود و همه چیز به تیر ماه آینده موکول شود.

با این حال، برخی شنیده ها حکایت از آن دارد که این احتمال جدی است که تفاهم روی توافق سیاسی در اسفند ماه میسر نشود.

علت هم این است که به گفته دیپلمات ها در تهران، امریکا قادر به گرفتن تصمیم های سیاسی مهم در مسائل اساسی مورد اختلاف نیست.

به عنوان نمونه، موضع امریکا درباره مسئله جدول زمانی لغو تحریم ها نه فقط بهبود پیدا نکرده بلکه به عقب بازگشته و بدتر شده است.

موضع کنونی امریکا این است که تحریم ها را در یک بازه زمانی 15 ساله و به تدریج برخواهد چید و ضمنا دولت امریکا نمی تواند درباره آن دسته از تحریم ها که مربوط به کنگره است، تعهد مشخصی بدهد.

این موضع برای ایران که خواستار لغو یکجا و یکپارچه همه تحریم ها بلافاصله پس از توافق نهایی است قابل پذیرش نیست.

برخی دیپلمات ها می گویند اگر توافق 24 آذر مبنا باشد مذاکرات در اسفند ماه شکست خواهد خورد.

اما یک ایده که به تازگی پیشنهاد شده این است که هم توافق سیاسی و هم توافق درباره جزئیات یکجا در ماه ژوئن انجام شود.

ایده اولیه این است که به این ترتیب دو طرف زمان بیشتری برای مذاکره خواهند داشت ولی برخی کارشناسان می گویند مشکل اکنون مذاکره بیشتر نیست بلکه تصمیم های سیاسی است که امریکا باید بگیرد اما به دلایل مختلف قادر به اتخاذ آنها نیست.

اکنون این حدس به طور قوی وجود دارد که احتمال حصول توافق سیاسی تا 10 اسفند زیر 30 درصد است.

در حالی مطلعین در تهران از احتمال پایین برای رسیدن دو طرف به توافق سیاسی می گویند که در آمریکا برای شکست خوردن مذاکرات برنامه ریزی شده است. به گزارش فارس، طرح سناتور کرک و سناتور منندز برای اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات هسته‌ای تا آخر ژوئن (9 تیر)، در کمیته بانکی این نهاد با 18 رأی موافق و 4 رأی مخالف تصویب شد.

بر اساس طرح کرک-منندز که گفته می‌شود حمایت بسیاری از سناتورها در هر دو حزب را به همراه خود دارد، سنا تحریم‌هایی را به تصویب می‌رساند که در صورت «شکست مذاکرات یا عدم پایبندی ایران به توافق» اجرایی می‌شود.

تصویب این طرح تحریمی واکنش جین ساکی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا را در پی داشت. او در کنفرانس خبری روزانه خود، در پاسخ به سؤالی درباره واکنش کاخ سفید به تصویب تحریم‌های ضد ایرانی در کمیته بانکداری سنا گفت: «رأی‌گیری پنجشنبه اولین گام در یک فرآیند قانونگذاری پیچیده بود که قبل از تبدیل طرح به قانون باید سپری شود. اما فکر می‌کنم همانگونه که می‌دانید رئیس‌جمهور اوباما به وضوح اعلام کرده که هر نوع طرح تحریم‌های جدید که فرآیند توقف و عقب راندن برنامه هسته‌‌ای ایران را تهدید کند، وتو خواهد کرد.»

اما طراحان طرح تحریمی علیه ایران به این مساله نیز توجه کرده اند. حامیان این طرح در تلاش هستند تا حد نصاب کافی برای «ضد-وتو» کردن آن را در میان نمایندگان سنا جلب کنند. بر اساس قوانین آمریکا، رئیس‌جمهور امکان وتوی مصوباتی که آرای دو سوم نمایندگان سنا را به دست آورده باشد، ندارد.

البته چند روز پیش و پس از تهدید جدی اوباما به وتوی هرگونه تحریمی تا پایان مذاکرات، گروهی از سناتورهای آمریکایی که منندز هم در میان آنها حضور داشت، به توافق رسیدند که تا 24 مارس (4 فروردین) در خصوص تحریم‌های جدید علیه تهران حرفی به میان نیاورند. این مسأله در نامه‌ای به اوباما منعکس شد.

بر همین اساس انتظار می‌رود که نتیجه رأی‌گیری کمیته امور بانکی، حداقل تا اوایل فروردین در صحن علنی به رأی گذاشته نشود.

سناتور «کرک» اما پس از این رأی‌گیری در سخنانی قابل تأمل گفت: «بعید است سناتور مک‌کونل (رهبر اکثریت جمهوری‌خواه سنا) رأی‌گیری در خصوص تحریم‌های ایران را تا 24 مارس (4 فروردین) به تعویق بیاندازد.»

در این جلسه، سناتور «تام کاتن» هم سعی داشت الحاقیه‌ای به این طرح اضافه کند که بر اساس آن، «باراک اوباما» میبایست پس از 30 ژوئن و به شرط شکست مذاکرات، تمام تحریم‌های مدنظر را به یکباره اعمال کند. اعضا اما 10 رأی موافق و 12 رأی مخالف به این الحاقیه دادند.

ساعتی از تصویب این طرح نگذشته بود که روزنامه صهیونیستی جروزالم پست، از تقدیر کمیته روابط عمومی آمریکا-اسرائیل که به آیپک مشهور است، خبر داد.آمریکا از آغاز مذاکرات ایران و 1+5 بر خلاف توافق موقت ژنو، چندین تحریم علیه کشورمان وضع کرده است. آمارها از بیش از یکصد تحریم در یکسال گذشته علیه ایران خبر می دهند.

براساس این گزارش، پس از توافق اولیه ژنو، حجت الاسلام حسن روحانی از ترک در ساختمان تحریم ها و فروپاشی آنان سخن گفت. اما تا کنون نه تنها از حجم تحریم ها کاسته نشده و برخی تحریم ها به طور موقت برداشته شده است که دیدگاه واشنگتن در برابر تهران خشن تر شده است. این مساله تا جایی ادامه پیدا کرد که این کشور از پذیرش ابوطالبی نماینده جدی ایران در سازمان ملل خوددراری کرد و حتی با وضع قانون، صراحتا مانع از ورود او به خاک آمریکا شد. این مساله برای حسن روحانی که در زمان تبلیغات انتخاباتی از بازگشت احترام به پاسپورت ایرانی سخن گفته بود، کمی سنگین آمد و علی رغم پیگیری های وزارت امور خارجه، در نهایت این دولت ایران بود که ناچار شد فرد دیگری را به جای ابوطالبی به آمریکا بفرستد.

هر چند تا کنون در ایران واکنشی جدی به تصویب طرح تحریم ایران صورت نگرفته است اما باید به این نکته نیز توجه داشت که در صورت شکست مذاکرات با زیاده خواهی آمریکا، ایران نیز اقداماتی را در دستور کار قرار می دهد که یکی از آنان توسعه برنامه هسته ای خود است. آمریکا تا به امروز بارها و بارها افزایش فشار بر ایران را آزموده است. این کشور گمان می کرد اگر فشار را افزایش دهد، ایران برنامه هسته‌ای‌اش را محدود و در نهایت جمع می‌کند. بنابراین فشار را افزایش داد و تحریم‌های بی‌سابقه‌ای بر ایران تحمیل کرد. ایران هم در مقابل برنامه و توان هسته‌ای خود را توسعه داد. قبل از تحریم‌ها ایران غنی‌سازی سه و نیم درصد داشت بعد از تحریم غنی‌سازی را به سطح 20% افزایش داد. قبل از تحریم حدود 3000 سانتریفیوژ داشت اما بعد تحریم آن را به 22000 سانتریفیوژ افزایش داد. قبل از تحریم چند صد کیلوگرم اورانیوم غنی شده داشت اما با تحریم‌ها، ذخیره غنی‌سازی را به بیش از 8000 کیلوگرم افزایش داد. بنابراین تئوری افزایش فشار آمریکا یک تئوری شکست خورده است که ثابت شده نتیجه معکوس دارد.

براساس این گزارش، ایران و 1+5 اگر تا دهم اسفندماه به توافق سیاسی اولیه نرسند، قطعا در ادامه مسیر به مشکل برمی خورند. یکی از دلایل این موضوع را فارین پالیسی پس از تمدید مذاکرات ایران و 1+5 تشریح کرد. به نوشته این نشریه آمریکایی در کنگره چهاردهم تصویب تحریم‌های بیشتر علیه ایران از حداکثر رای لازم (یعنی 60  رای) برخوردار بود و تنها تلاش‌های «هری رید» رهبر حزب اکثریت سنا از تصویب آن ممانعت به عمل آورد. اما در سنای جدید «میچ مک‌کونل» جمهوری‌خواه به جای هری رید می‌نشیند و بدون تردید وی تسامحی در مقابل ایران نشان نخواهد داد. افزون بر این در حال حاضر جمهوری‌خواهان 4 سناتور بیشتر از دموکرات‌ها در سنا دارند. توجیه کنگره برای افزایش تحریم‌ها اعمال فشار بیشتر بر ایران برای کاستن از انتظارات خویش و امضای توافق بوده است و اگر اوباما توانسته بود حداقل به یک چارچوب سیاسی برسد،‌ می‌توانست ادعا کند که تلاش‌های کنگره برای افزایش تحریم‌ها مانعی بر سر توافق بوده است. اما در شرایط جدید، تمدید مذاکرات به کنگره ثابت می‌کند که اعمال فشار بیشتر بر ایران برای حصول به توافق ضروری است.